dinsdag 9 augustus 2016

Tweede poging: Cochenille verfbad

Vol goede moed aan een tweede poging Cochenille-verven begonnen sinds die van gisteren zo tegenviel. (zie hier) Nou ja, ik had rood verwacht en gewild maar kreeg in plaats daarvan eerder roze tinten. Ook mooi maar niet wat de insteek was geweest.
Twee dingen zijn qua voorbereidingen anders aangepakt. Allereerst werden de Cochenille-luisjes (8 gr.) gestampt te week gezet, i.p.v. in hele vorm. Ik heb beide methodes op internet gezien en beide met mooi rood tot gevolg, dus ik was benieuwd of het hier enig verschil ging maken. Ten tweede, en dat was meer een tijds-dingetje, is de wol dit keer warm voorgebeitst i.p.v. koud, zoals ik normaal doe. Anders had ik nóg een dag langer geduld moeten hebben en dat had ik niet.

In het eerste verfbad gingen een streng geel (uit 1e verfbad Wouw), een streng donkerblauw (uit 1e verfbad Indigo) een streng Meekrap (uit de Solar Dye) en een streng wit (die er op de foto inderdaad zalmkleurig uitziet doordat het na de warme voorbeits waarschijnlijk door de Meekrap is verkleurd)

Ik had de gestampte luisjes na een nacht weken nog een kwartier opgekookt in eigen weekwater, en verder de pan afgevuld met het verfwater van gisteren aangezien daar vast nog wel een beetje verfstoffen inzaten. Ook nog wat extra Wijnsteenzuur (6 gr.) aan het verfbad toegevoegd (voor een helderder kleur.) De pH was 6.9. De temperatuur vervolgens op laten lopen tot 85 graden C. en dan een uur wachten onder af en toe voorzichtig roeren.

Intussen lagen ook de strengen voor het tweede verfbad al klaar. Linksboven een streng zalmkleur Sandelwood (uit de Solar Dye) daarnaast een streng lichtblauw (uit 2e verfbad Indigo). Linksonder een streng uit het Cochenillebad van gisteren (om de 10 cm. afgebonden voor een (hopelijk) effect in kleur) en nog een streng wit.

Nou, en dit is het resultaat. Wéér roze!
De nummers 1,2 en 3 zijn van het verfbad van gisteren (met de hele luisjes en koud voorbeitsen. 1 was geel, 2 was donkerblauw en 3 was wit.)
De nummers 4 t/m 7 zijn uit het eerste verfbad van vandaag (4 was geel, 5 was wit/zalm, 6 was donkerblauw en 7 was roest-bruin.)
En 8 t/m 11 kwamen uit het 2e verfbad van vandaag. (8 was lichtroze, 9 was wit, 10 was zalm en 11 was lichtblauw.)

Als ik de 'witten' met elkaar vergelijk (3,5 en 9) dan zie ik dat er echt wel verschil is tussen vandaag en gisteren. Die van vandaag zijn het sterkst. Zelfs die uit het tweede verfbad is wat feller dan die van gisteren maar het ligt wel dicht bij elkaar. Toch, genoeg om de volgende keer (ooit) weer de luisjes te stampen om te achterhalen of dat de oorzaak is óf het warm voorbeitsen..
De 'gelen' (1 en 4) zijn na droging nagenoeg precies hetzelfde qua kleur.
De 'blauwen' (2, 6 en 11) zijn wel verschillend en zijn bij 2 en 6 redelijk mooi gelijkmatig, maar 11 (de oorspronkelijk lichtblauwe) blijft wat vlekkerig. Het loont de moeite om de volgende keer bij Indigo Verven wat meer op de gelijkmatigheid te letten.
Wat ik prachtig vind geworden is nr. 7, Cochenille over Meekrap. Dat maakt veel goed.
Best veel roze in m'n repertoire zitten nu. Sommige daarvan ga ik toch maar weer oververven (ooit). 3, 9 en ook wel 10 zitten eigenlijk te dicht op elkaar om echt duidelijk onderscheidend te zijn.

Had nog één verrassing te gaan. Hoe zou het afgebonden strengetje het hebben gedaan? De kleur is echt wel sterker geworden na het tweede verfbad van vandaag (want het was gister dezelfde kleur als nr 3.) Zouden de afgebonden stukjes nog die lichtere tint zijn?

Hmm, nee dus. Kennelijk is de verf vloeibaar genoeg geweest om overal bij te kunnen, ook in de afgebonden stukjes. Je ziet het hier en daar maar heeel lichtjes. Eigenlijk te verwaarlozen. Gek dat de ene kleurstof daar meer moeite mee heeft dan de ander. Maar deze dus niet. Toch weer een klein tegenvallertje.

Ik laat de Cochenille-strijd nu even rusten. Misschien heeft het nog met het percentage te maken. Ik gebruikte nu beide keren 8%. Maar eigenlijk denk ik niet dat dat het is. Ik heb recepten gezien waar ze 10% gebruikten maar ook van 6%. Dus tja. Misschien moet de temperatuur toch nog net wat hoger richting 95 graden C. Misschien de pH anders, of meer/minder wijnsteenzuur? Of misschien wil het bij mij gewoon erg graag roze worden... Eigenlijk heb ik daar voorlopig wel genoeg van in m'n verzameling zitten om meteen verder te experimenteren. Maar ooit, óóit zal het vast wel eens lukken.
Misschien.

zondag 7 augustus 2016

Sunday bloody Sunday. Cochenille verfbad

Het is zondag en prachtig warm en redelijk zonnig weer hier in het Brabantse. Ideaal om een cochenille verfbad te gaan uitproberen. Ik had er al veel wolfoto's van gezien op internet en de prachtige karmijnrode kleur is daarbij haast niet te weerstaan! Dat móet je toch gewoon een keer proberen?
Ook nu blijken er na onderzoek op internet meerdere manieren om dit verfbad te laten verlopen. Ik koos voor de methode van Leena (zie hier) want zij doet veel verf-experimenten waar ze uitgebreid over schrijft dus ik heb het idee dat ze behoorlijk ervaringsdeskundig is. Haar methode gaat uit van de hele cochinille-luis (ipv de gemalen) omdat die later veel beter te verwijderen zou zijn uit de wol. Ik heb meerdere blogs gelezen die dit beamen dus dat leek me een goed uitgangspunt.

Cochenille is dus een luis en daarbij kun je niet echt meer spreken van Plantaardig Verven. Maar Natuurlijk Verven is het nog stééds en hoewel ik als vegetariër wars ben van dierenleed vallen deze parasitaire luizen (net zoals vlooien en muggen trouwens) onder een soort waar ik niet echt een schuldgevoel van krijg als die het loodje leggen. Maar dat mag ieder voor zich bepalen.
Dit soort schildluisjes zijn in de 16e eeuw via de Spanjaarden vanuit Mexico naar Europa gekomen en waren uiteraard razend gewild en daardoor ook extréém duur. Het geeft namelijk een rijker en helderder rood dan met het inheemse Meekrap bereikt kon worden. Ter plekke in Zuid -en Latijns Amerika bestond deze verfkleur natuurlijk al langer. Er wordt gezegd dat zelfs de Maya's er al mee verfden!

Ter voorbereiding:

De wol moet voorgebeitst zijn voor dit verfbad. De aluin, die ik normaal gebruik is daar prima geschikt voor en daarnaast wordt vaak ook wijnsteenzuur toegevoegd om de aluin beter te kunnen laten hechten, maar is niet strikt noodzakelijk. De hoeveelheid wijnsteenpoeder bepaalt wel voor een deel de kleur die de uiteindelijke wol krijgt. Daarnaast wordt de afgewogen cochenille (8 gram op 100 gram wol en in hele vorm) voor een nacht in de week gezet in een laagje warm water.

De volgende dag worden de hele luisjes 2x20 minuten opgekookt. De eerste keer in het weekwater van de voorafgaande nacht, dat wordt na het koken afgegoten en opgevangen en de luisjes worden met vers water voor een tweede keer nogmaals opgekookt. Beide vloeistoffen worden dan bij elkaar gevoegd (inclusief de luisjes) en verder met koud water afgevuld naar ongeveer 5 liter, zodat de wol straks de ruimte heeft om te zwemmen. Ook hier wordt vaak nog wat wijnsteenzuur toegevoegd. 4-6%.  Het schijnt dat het wijnsteenzuur ervoor zorgt dat de verfpigmenten langer vloeibaar blijven zodat ze beter worden opgenomen door de wol (en daardoor dus roder wordt.) Dat willen we wel.

Het verfproces:

Ik heb inmiddels een pH-meter als vervroegd verjaardagscadeau gekocht dus kan mooi zien dat het verfbad redelijk neutraal is. 7.2

Voor het eerste verfbad gaat er donker-Indigoblauw, Wouwgeel, wit en wit/grijs sokkenwol in het warme water. De temperatuur wordt daarna opgevoerd naar 80-90 graden Celcius en op die temperatuur een uur aangehouden.

Tussendoor natuurlijk regelmatig roeren. Al vrij direct kleurt de witte wol roze trouwens, ben echt zooo benieuwd.

Maar dat blijkt een grote tegenvaller. Na een uur is er niks geen prachtig karmijnrood. Het is bij dat roze gebleven. Hè? Dat was niet de bedoeling! Dat betekent dat het blauw dus ook amper paars is, of het geel oranje. grrrr

De pan is dus tot nader order maar naar buiten gegaan om langzaam af te koelen (met de wol er nog in.) Het had toch écht flink rood moeten zijn geworden, dus iets is er niet goed gegaan. Maar wat?
Ik kan eigenlijk alleen maar bedenken dat ik wellicht de andere methode eens moet proberen. Die met de gestampte luisjes. Maar daar gaat uiteraard weer wat voorbereiding en weektijd aan vooraf. En ik zal de wol weer opnieuw moeten voorbeitsen. Een klusje voor morgen dus, op z'n vroegst. Voor nu laat ik eerst alles eens rustig afkoelen (de wol én m'n gemoed), ga wat luisjes stampen en in de week zetten en er maar het beste van hopen dat het tij zal keren. Van een beetje tegenspoed wordt je alleen maar sterker, toch?

Paar uur later:
Dat ik geen diep rood heb gekregen betekent trouwens niet automatisch dat het hele bad mislukt is. Kijk maar:

Mooie kleuren toch? En nadat alles droog was gewaaid zag ik dat zelfs het blauw toch behoorlijk verschilt met het blauw vóór het verven. Er zit zeker een paarsige zweem overheen. De collectie kleuren breidt zich steeds verder uit! Leuk is dat!


vrijdag 5 augustus 2016

Eerste Wouw-verfbad. Wauw!

Vanuit de verre geschiedenis zijn er voor wol 3 krachtige lichtechte plantaardige verfstoffen voor de primaire kleuren. Namelijk Meekrap voor rood, Wede voor blauw en Wouw voor geel. Voor rood en blauw kwamen er later andere (betere/makkelijkere) alternatieven naar Europa. Cochenilleluizen voor rood en Indigo voor blauw, maar Wouw (Reseda luteola) wordt nog steeds gezien als dé beste en sterkste kleur voor geel. Zelfs in de prehistorie werd er al mee geverfd!

Ik heb het dit jaar proberen te zaaien maar dat is niet helemaal gelukt. Waarschijnlijk had ik de lichtkiemende zaadjes tóch nog iets teveel met aarde bedekt. Dus voor komend jaar zal ik dat anders aanpakken. Ik wil ze uiteindelijk graag zelf kweken want vers plantmateriaal geeft een sterker geel dan gedroogd, zegt men. Maar ja, aangezien ik er al deze zomer mee wil gaan oefenen heb ik dus toch maar gedroogde Wouw aangeschaft (hier). Inmiddels vond ik het ook wel eens hoog tijd worden om dit eeuwenoude plantje te leren kennen, hup..de verfpan in!


Ter voorbereiding:

Verven met plantmateriaal is niet altijd een kwestie van ter plekke starten. Er zijn de nodige voorbereidingen die je moet plannen. En in het geval van Wouw (vers of droog) is dat voornamelijk weektijd. Het materiaal ging hier in een grote pan en heeft 2 nachten bij buitentemperatuur in de week gestaan. Om precies te zijn 100 gr. gedroogd materiaal in 3 liter water met 2 eetlepels soda. Die soda is om de pH een beetje te verhogen want dat zorgt ervoor dat de werkzame verfstof (luteoline) beter onttrokken kan worden en dus een sterker geel kan geven. In recepten ben ik ook wel eens een toevoeging van kalk of boomas-loog tegengekomen om diezelfde reden, maar dat had ik toevallig niet in huis.
Vervolgens gaat er nog trek-tijd aan vooraf. 1 (tot zelfs wel 4) uur bij een temperatuur van 80-90 graden Celsius. (Niet laten koken!) Het is nogal een verschil in trek-tijd en dat krijg je dus als je verschillende bronnen raadpleegt, maar met m'n boerenverstand kan ik er wel inkomen dat hoe langer het plantmateriaal kan trekken, hoe meer kleurstof je kan winnen. En aangezien ik hier de gedroogde vorm heb ga ik dus voor 4 uur. Warmhoudplaatje op kleinste pit en wachten maar. Geduld is een schone zaak!


De wol die ik wil gaan verven verdeel ik over 2 achtereenvolgende verfbaden. Het eerste verfbad is het sterkste en het tweede verfbad geeft theoretisch gezien een afgezwakte variant, dus lichter geel.
In het eerste verfbad gaan twee strengen wit en daarnaast nog twee blauwe strengetjes van het Indigobad van eerder deze week. (Eentje uit het eerste verfbad en eentje uit de tweede voor uiteindelijk hopelijk twee tinten groen)
In het tweede verfbad gaat ook een streng wit en twee strengen blauw (licht + donker), maar daarnaast óók een strengetje van de zalmkleurige Sandelwood Solar Dye én een groen strengetje Boerenwormkruid/Calendula uit de Solar Dye die al een keer overgeverfd was in het tweede Indigobad. Is het nog te volgen?
Voor mij maakt dat over-verven het allemaal zoveel gevarieerder en spannender. Het is een verrassing hoe de kleuren eruit gaan komen maar het geeft wel de gelegenheid om uit één verfpan meerdere kleuren en tinten te halen. De strengetjes wit, die dus hopelijk heel helder geel gaan worden, gaan later deze maand voor een gedeelte weer in een rood Cochenillebad voor oranje.

Voorbeits:

Anders dan met het Indigobad van afgelopen maandag moet wol voor het Wouwbad voorgebeitst worden om de kleur goed te kunnen laten hechten. Er zijn verschillende beitsmiddelen die elk weer een andere uitwerking hebben op de uiteindelijke kleur, maar de meest veilige en natuurlijke is toch wel Aluin. Vaak vergezeld door Wijnsteenpoeder om het hechten nog beter te laten verlopen. Zelf kies ik gevoelsmatig voor koud voorbeitsen. Ik zal er nog wel eens uitgebreider over schrijven waarom, met het recept erbij, want dat lijkt me meer iets voor een apart blogje. Maar het is in ieder geval iets wat ook bij de voorbereidingen hoort en in het geval van koud voorbeitsen kost het ook meer tijd (minimaal 24 uur) dan als je warm zou voorbeitsen (1 uur).


Het verfproces:

 


Na alle voorbereidingen is het dan toch eindelijk zover. De pan heeft ruim 4 uur getrokken, het plantmateriaal is eruit gezeefd en van de 3 liter (na verdamping 2,5) die er oorspronkelijk in zat is er 1 liter extra koud water bijgegoten om de temperatuur wat omlaag te brengen, dan schrikt de wol straks niet zo. Dit is ook het moment om de pH weer wat omlaag te brengen door een scheutje azijn toe te voegen. Ook dat vindt de wol fijner in combinatie met de hitte. De wol is voorgebeitst en heeft een aantal uur liggen weken in warm water. Tijd om de twee bij elkaar te brengen. Het is eindelijk zover!!!


Wol erin, voorzichtig roeren en dan.....
Weer een uur wachten. Wat ik gelezen heb bij de kenners bedoelen ze in dit geval met een uur ook echt een uur. Niet langer en niet korter. Dus oké. Dat uurtje kan er ook nog wel bij! Netjes bij een temperatuur van 80 graden Celsius, en af en toe voorzichtig omroeren.
 
Maar dan is het grote wachten ook voorbij, de wol kan na een uurtje uit de pan. Het is een beetje in tegenstelling tot wat ik ook wel eens tegenkom, namelijk dat je het beste de wol in het verfbad kunt laten afkoelen. Maar kennelijk is er bij Wouw de ervaring om dat niet te doen. Te lang en de kleur wordt juist doffer. Maf toch?

Nou, van dofheid is hier niet echt sprake, zie hoe prachtig geel het is geworden. En de twee strengetjes blauw zijn bij daglicht ook echt twee tinten groen geworden. Héél tevreden. Cous de poes wilde ook op de foto om dit heugelijke moment vast te leggen.

En ik had nog een tweede ronde te gaan. Tussendoor wel de pan eventjes wat laten afkoelen, naar rond de 45 graden. Tegen het schrikken van de wol die al lag voor te weken in redelijk warm water. Erg benieuwd hoe de verfbaden onderling van elkaar gaan verschillen. En wat de eerder geverfde strengen gaan doen. Het is alleen een kwestie van de temperatuur weer naar 80 graden brengen en weer een uurtje wachten.

Tadááá. Dit keer in de schaduw gefotografeert dus de kleuren komen anders over op deze foto maar ter overzicht: links zijn de 4 strengen van het eerste bad en rechts de 5 van het tweede bad. Het geel is inderdaad een tint lichter geworden en op de zalmkleurige streng heeft het een prachtig warm geel gemaakt. De streng die al wat groenig was (door boerenwormkruid, calendula en indigo) is wat meer olijfgroen geworden en de twee blauwe tinten strengen zijn veel blauwer gebleven, daar heeft het geel niet erg veel vat op gehad lijkt wel. Poes Wurre is dit keer de lieftallige assistente.

Jeetje wat een fijne dag was dit, ik ben helemaal tevreden en voldaan. Kan haast niet wachten op het Cochenille avontuur voor rood, paars en oranje! Maar daar moet ik eerst nog de nodige voorbereidingen voor treffen. Alles op z'n tijd. Het is vakantie!

woensdag 3 augustus 2016

Verfmonster-sokken

Wat een regen opeens. Ik besloot er maar een dagje breien van te maken en een nieuw bedacht zomerproject te starten. Namelijk het breien van "Verfmonster-sokken".
Van elk verfbad dat ik deze komende periode ga doen, of het nu een eerste, tweede of derde verfbad is, of een over-verving, bewaar ik wat wol om daar een nieuw stukje mee aan de Verfmonster-sokken te breien. Fair Isle-techniek en een beetje etnisch.

Ik heb namelijk een heel mooi geïllustreerd sokkenboek van Anna Zilboorg (Fancy Feet) over allerlei prachtige oude Turkse sokkenpatronen wat m'n inspiratie heeft aangewakkerd. Niet dat ik daar iets letterlijk van over wil nemen maar het gevoel van zo'n rijkpatroont en kleurige etnische sok lijkt me geweldig. Hoeft natuurlijk niet per se Turks te zijn. Als knipoog heb ik in ieder geval alvast een redelijk spitse teen gekozen, zoals het echt oude model sokken. (Gelukkig heb ik daar de lange tenen voor.) Maar uiteindelijk is het doel om in de loop van de tijd een overzicht in sokvorm te hebben van alle kleuren die er uit de verfbaden zijn gekomen deze zomer. Meteen een stok achter de deur om meer te verven!!

Te zijner tijd, als ze af zijn, zal ik er weer een blogje aan wagen om te laten zien hoe het geworden is. Ben benieuwd hoeveel kleuren het uiteindelijk worden en of het een mooi geheel oplevert. Er wórdt gezegd dat Natuurlijk Geverfde Kleuren altijd bij elkaar passen en op een bepaalde manier is het ook een soort 'Bontesok' alleen dan met iets meer werk uiteraard.

De tenen laat ik alvast zien. Die zijn van wol van de eerste Solar Dye. Meekrap en Sandelwood.
En daarmee is dit zomerproject letterlijk van start gegaan. Nog heel wat te verven...en te breien! Leuk!

dinsdag 2 augustus 2016

Blauwe maandag. Eerste Indigo-verfbad.

Oké, m'n allereerste poging met Indigo-verven is achter de rug. Ik had er bij voorbaat al veel over gelezen en geen enkel ander verfbadverhaal verwarde me meer dan deze. Het is het buitenbeentje in de rij van Natuurlijk Verven in de manier waarop je een verfbad klaarmaakt en hoe de kleur zich aan de wol hecht, en er zijn veel verschillende manieren/recepten waarop je het kunt doen. De meeste informatie had ik over het verven met vers plantmateriaal, maar aangezien mijn eigen Japanse Indigoplantjes nog maar zo groot zijn:

vanwege het late zaaien natuurlijk, maar vast ook door het weinig groeizame weer van juni, haal ik mijn heil voor nu nog bij de gekochte Indigopoeders.
Voor het recept daarvan ging ik dit keer uit van de informatie op site van the dutch cottage. Daar stond het volgende:

Indigo

NIET VOORBEITSEN. HIER HEEFT MEN ALTIJD HYDROSULFIET VOOR NODIG !

Verfbad op 55 graden brengen. NIET HOGER !
Jeansblauw, 2% indigo, . 7% hydrosulfietpoeder (niet oplossen) toevoegen. Indigo in vijzeltje zo fijn mogelijk maken. Voeg een klein scheutje spiritus toe in het vijzeltje aan de indigo. Scheutje ammonia en het indigopapje toevoegen aan verfbad. PAN SLUITEN EN DICHT LATEN ! Laat het “brouwsel” 45 minuten rijpen. Voeg de wol toe en SLUIT DE PAN gelijk. Laat zo 15 min staan. Trek een paar huishoudhandschoenen! aan en haal de strengen 1 voor 1 uit de pan en knijpt gelijkmatig uit.(Pak de streng in de linkerhand en laat de rechterhand langs de streng glijden).  Leg of hang de strengen op. Je ziet ze gelijk blauw worden door de lucht. Je kan daarna weer strengen in het restbad doen, deze worden dan lichter van kleur. Na ca. 20 minuten kan men als men de strengen donkerder wil hebben weer terug in de pan doen en dit proces herhalen. Voeg ook eens een streng geverfd met cochenille of wouw toe aan het (rest)bad.
Indigo is ook heel goed om katoen mee te verven, zonder voorbeits.
Dit is het recept van Iet van de Vrande.

Dus daar ging ik maar mee aan de slag, het moet er toch ooit van komen nietwaar?

Een paar strengen wol had ik al een paar uur in water te week liggen. Dan gaat de verfopname namelijk beter. En verder maakte ik het recept, het indigopapje, zoals de site beschreef en sloot de warme pan voor 45 minuten terwijl het lekker ingepakt op het fornuis stond (zonder vuur eronder!!)

Een oude wollen sjaal was perfect om de pan op temperatuur te houden, en zo maakt 't het wel duidelijk dat je er verder dus ook geen vuur bij moet hebben, toch? Als de temperatuur boven de 60 graden komt is het verfbad trouwens geruïneerd. Afzuiging aan is trouwens ook een goed idee. O, en jongens... Keukenhandschoenen!!

Na die drie kwartier zag het verfbad eruit zoals het er volgens mij precies uit moest zien, met een koperachtig filterlaagje aan de oppervlakte. Looking good!!

Nou, daar gaan we dan. Goed op de klok kijken en een klein schietgebedje. Spannend toch wel.

Onder het filterlaagje lijkt de kleur helemaal niet blauw maar dat is schijnbaar normaal. Het naar blauw verkleuren gebeurt pas als het later aan de lucht wordt blootgesteld en het kan gaan oxideren.

En dat grote moment kwam bij mij 20 minuten later, inmiddels de pan mee naar buiten genomen in de buurt van de waslijn.

Het verkleuren gaat zo snel, echt in een kwestie van seconden. Van een heel lichtgroen....

 ....gaat het over zeegroen en turquoise naar steeds (spijkerbroek)blauwer.  Het is echt magisch om te zien. en ondertussen maakte m'n hart een klein sprongetje dat het daadwerkelijk aan het lukken was!

Er gingen daarna weer strengen in het verfbad voor een tweede ronde. De kleur daarvan wordt lichter want het verfbad raakt al een beetje meer uitgeput. Je ziet trouwens dat de kleur wel een béétje vlekkerig is met hier en daar lichtere stukjes. Geen ramp, het maakt voor mij de kleuring levendiger en natuurlijker.

En tot slot nog een derde ronde voor de over-verving van de geel geverfde strengen uit de "Solar Dye" van juni. (Geverfd met boerenwormkruid/calendula.) De foto laat de kleur niet helemaal realistisch zien, in het echt is het véél groener. De reden waarom ik die in het zwakste bad heb gedaan is omdat anders het blauw veel te sterk is en het geel helemaal zou gaan overheersen. Dan krijg je nooit groen.

Wat beter kan, tips voor de volgende keer:

In principe is het allemaal goed gegaan. De wol is blauw, én groen..precies zoals ik had gehoopt. Maar toch zijn er een paar dingen die ik de volgende keer beter moet doen. Ik kwam erachter toen ik voldaan op de bank op m'n tablet weer verder ging zoeken naar Indigo-verven op buitenlanse sites. Daar waren een paar zaken die ik eigenlijk wel wist omdat ik ze maanden terug al eens gelezen had, maar in de consternatie weer vergeten was. En een paar belangrijke nieuwtjes!

tip 1: Meer een algemene tip: Koop een pH-meter of pH-stripjes. op de Nederlandse sites lees ik daar nooit iets over maar als je kleuren wil reproduceren is het belangrijk om naast het percentage en de temperatuur óók de pH te weten. Verfbaden geven hele andere kleuren bij andere zuurgraden, En naar ik begrijp is een elektrische pH-meter superrrrrhandig. Kosten rond de €20,- (mooi dat ik binnenkort jarig ben!)

tip 2: Voor de licht -en wasvastheid van Indigo is het beter om niet één verfronde van bijvoorbeeld 15 minuten te doen maar 3 rondes van 5 minuten. Tussendoor laat je de wol net zo lang oxideren als dat het in het verfbad heeft gezeten. Dus 5 minuten verfbad = 5 minuten oxideren etc. Doordat de kleur zich zo in laagjes kan opbouwen wordt de kleur vaster en gelijkmatiger. Dit geldt alleen voor Indigobaden, alle andere kleuren kun je wel in één keer doen.

Tip 3: Laat de geverfde strengen na het laatste verfbad een aantal uur (of een nacht) aan de waslijn oxideren voordat je het pas gaat uitwassen. Dat komt ook de vastheid van de kleur ten goede. Wol moet je bij het uitspoelen ook altijd neutraliseren in een azijnbadje.

Tip 4: Omwille van het milieu. Put je verfbad helemáál uit. Desnoods kun je er op het laatst geen wol maar doekjes katoen inleggen (die hoeven ook niet voorgebeitst te worden.) om de laatste verfresten op te nemen. Laat het verfbad vervolgens een nacht oxideren om de laatste restjes hydrosulfiet te neutraliseren en zorg dat je de pH weer op 7 brengt (met bijv. azijn) voordat je het veilig door de gootsteen kunt spoelen. ook hier is zo'n pH-meter superhandig!

Nou.. dat was het wel zo'n beetje. Een paar van deze blauwe wol ga ik in strengetjes verdelen voor een over-verving met cochenille voor paars. En met wouw voor groen. Stay tuned!

maandag 1 augustus 2016

Solar dyeing, juni 2016. De resultaten

 
Ik bedacht me opeens dat ik de resultaten nog niet had laten zien van de allereerste poging "Solar dyeing" die ik begin juni was gestart. Daarbij had ik drie weckpotten gevuld met voorgebeitste sokkenwol. In de kleinste pot zaten snippers sandelwood, die ik toevallig had gevonden in m'n zeepvoorraad op zolder. Geen idee wat de kleur daarvan kon worden maar daarom was het ook een experiment. In de gele pot zat een mengsel van gedroogde boerenwormkruidbloemen en gedroogde calendulablaadjes, en ten slotte in de laatste pot een mengsel van zowel gedroogde worteltjes als poeder van meekrap.
Ik pakte het verder niet erg professioneel aan want heb niets afgewogen of opgeschreven dus qua hoeveelheden of verhoudingen kan ik er niets zinnigs over zeggen. Ik was voornamelijk nieuwsgierig of het überhaupt zou lukken. Het enige wat ik wist was dat je het warm en licht weg moest zetten voor ongeveer 10 dagen. (Langer en het gaat stinken.)

Mijn bevindingen:

Het meest onberekenbare bij dit hele proces was de mate van fermentatie, wat merkbaar is door de druk die in zo'n weckpot wordt opgebouwd. Die druk merk je overigens pas als je de deksel een keer openmaakt. Vooral de pot met de meekrap had daar een handje van, en snel ook. Al binnen 24 uur was de druk daar zo hoog dat als je tussendoor de deksel een keer openmaakte er met veel geweld en een harde knal spetters naar buiten sprietsten. Ik durfde die pot daarom eigenlijk niet dicht te laten zitten want afgezien van het feit dat die weckpotten veel kunnen hebben leek het me een beetje aan de gevaarlijke kant. Daarom hield ik 'm maar open. De pot met de boerenwormkruid/calendula kreeg er na een paar dagen een handje van om druk op te bouwen, ook die liet ik open. Het gevolg was wel dat ze daarna gingen overlopen, vandaar het groene bakje op bovenstaande foto. Door die druk wordt de wol ook vaak omhoog geduwd waardoor het boven het vloeistof komt te liggen. Eén tot twee keer per dag duwde ik dat met een stokje terug. En na een paar dagen heb ik ook wel wat water weer toegevoegd omdat door dat overlopen het peil zakte. 

Verder was het een kwestie van de potten af en toe een beetje draaien zodat de zon niet steeds van dezelfde kant op de pot scheen. 

 

Al met al niet erg veel werk maar ik had eerder het idee gehad dat het een kwestie was van potten vullen en er verder niet echt meer naar omkijken. Dat blijkt dus iets genuanceerder te liggen.

 

 

Het is alweer een poosje geleden dat de wol uit de potten kwam maar bovenstaande foto geeft een idee van de kleuren. Die witte en grijze bolletjes moet je maar even wegdenken, die hebben er niet ingezeten.

De Sandelwood-pot heeft de wol zalmkleurig gemaakt. Dat was best een verrassing want in de pot zelf leek de wol heel lang niets van kleur op te pakken. Ik was er bijna van overtuigd dat ie er weer wit uit zou komen. Maar niet dus. Geen idee of ik ooit zalmkleurige wol nodig heb, waarschijnlijk ga ik 'm een keer oververven maar het kán dus wel. (Al vermoed ik dat er methodes zullen zijn die meer kleur uit die snippers weten te halen.)

De wol uit de boerenwormkruid/calendula-pot bestond uit een streng wit en een streng wit/grijze sokkenwol. De oorspronkelijk witte is op de foto al tot balletje gerold. De kleur tussen die twee is nagenoeg hetzelfde al zie je als je goed kijkt de grijze twijn er in de streng er nog wel doorheen. Het is niet het helderste geel, maar toch ontegenzeggelijk geel, en ook behoorlijk gelijkmatig. Het rook ook lekker trouwens, beetje naar kruidenthee.

De meekrap-pot is het sterkst gekleurd, het zijn de twee roodachtige bolletjes op de foto. Ik las later dat hoe warmer de verfpot, hoe bruiner de meekrap wordt en in daglicht is het echt wel een beetje oranje-roestbruin. Zelf vind ik het erg mooi, het doet me aan oude ruige Nomaden tapijtjes denken. De kleur is niet gelijkmatig maar eerder vlekkerig. Lichtere en donkerdere stukken. Ook dat vind ik een groot deel van de charme.

 

Al met al echt wel leuk om te doen. Gaat vast nog meer vervolg krijgen.

 

Waar ik trouwens wel achter ben gekomen sinds dit experiment is dat mijn manier van wollen bolletjes tot strengen wikkelen niet erg praktisch is. Ik deed dat door wol te wikkelen tussen elleboog en hand en dan later twee knoopjes erin, maar dat gaat tijdens het verven en uitspoelen toch redelijk in de war zitten hoor. Je zou het van bovenstaande foto misschien niet zeggen maar om van zo'n steng één bolletje te maken ben ik bijna een uur bezig. 
Het werd dus tijd voor iets handigers en op internet was ik al het gereedschap "Niddy-Noddy" tegengekomen, want ik trouwens een vreselijke naam vind maar dat terzijde. Die dingen helpen je om makkelijker wol op strengen te maken (en strengen zijn veel handiger te verven dan bolletjes.) 
En die niddy-noddy's kun je uiteraard kopen maar óók zelf maken. Minder mooi, wel goedkoper en sneller.

Dat doe je door een stuk pvc buis van 3,5 cm doorsnee te kopen (1 meter is voldoende) en die te verzagen in 4 korte stukken (van ongeveer 20 cm.) en één langere. Daartussen twee T-koppelstukken en tot slot 4 afsluitdopjes. Onder een tientje was ik klaar. Hier zie je een uitgebreidere werkbeschrijving.

De lengte van mijn tussenstuk had ik zodanig dat een volledige omwenteling van garen om de 4 korte uiteinden 2 meter bedroeg. Dan is het ook meteen makkelijk tellen hoeveel meter garen je hebt, al vraag ik me in mijn onwetendheid af hoe vaak ik die kennis echt nodig zal hebben.
Van die korte uiteinden draai je een koppelstuk haaks op de andere en het is klaar voor gebruik. Hier zie je een willekeurig filmpje op YouTube hoe je het garen om de uiteinden windt.

 Mijn arm is alleen niet lang genoeg om het vast te houden én een foto van het geheel te maken. Maar ik kan je wél vertellen dat zo'n pvc uitvoering vele malen handiger werkt dan als je het om je elleboog windt.

 Bovendien is het zo opgespannen ook veel makkelijker om knoopjes in je streng te leggen. Meer dan twee, dat heb ik nu wel geleerd!

En kijk eens wat een mooie strengen er dan uiteindelijk uitkomen. Hier zijn ze wel nog eens om zichzelf heengewonden, dat bewaart wat netter. Als ze in het verfbad gaan dan draai ik ze weer terug naar losse strengen zodat de verf overal makkelijk bij kan.
Deze vier witte strengen, en een kleine gele van de Boerenwormkruid/calendula "Solar dye" gaan deze week in een indigo-verfbad. Het schijnt het moeilijkste verfbad te zijn, maar als ik die overwonnen heb dan is de rest vast een makkie, toch?